Baris
New member
Pancar Yedikten Sonra İdrar Rengi Değişir mi? Bir Kâsenin Peşinden Gelen Kırmızı Gizem
Pancarın Ardından Gelen O Küçük Panik
Geçenlerde forumda bir arkadaşın “Dün akşam bol pancarlı bir salata yedim, bu sabah idrarım pembe-kırmızıydı. Pancar gerçekten idrarı boyar mı, yoksa başka bir şey mi var?” diye sorduğunu gördüm. Açıkçası soruyu okuyunca insanın zihni hemen iki farklı yola ayrılıyor. Bir tarafta “Muhtemelen pancardandır.” diyen sakin taraf, diğer tarafta “Ya gerçekten idrarda kan varsa?” diye alarm veren taraf…
Ben de konuyu biraz araştırınca bunun aslında oldukça ilginç bir hikâyesi olduğunu fark ettim. Çünkü burada yalnızca pancarın renginden söz etmiyoruz. Sindirim sistemi, bağırsaklardan emilim, böbreklerin süzme görevi, kişiden kişiye değişen biyolojik özellikler ve hatta geçmişten bugüne insanların vücut renklerindeki değişimleri nasıl yorumladığı bile işin içine giriyor.
Hikâyeyi biraz daha anlaşılır hâle getirmek için iki arkadaşımızı tanıtalım: Emre ve Derya.
Emre, karşısına çıkan bir sorunu çözmeden rahat edemeyenlerden. Bir şey olduğunda hemen “Önce ne yediğimize bakalım, sonra belirtileri sıralayalım, gerekirse doktora gideriz” der. Derya ise aynı anda başka bir şeyi fark eder: “Tamam ama insan böyle bir renk görünce korkabilir. Önce kişinin endişesini anlamak lazım.”
İkisinin yaklaşımı birbirinden farklıdır ama birbirini tamamlar. Burada mesele “erkekler böyledir, kadınlar şöyledir” demek değil; aynı olay karşısında insanların bazen çözüm planına, bazen de duygusal güvenceye öncelik vermesidir. Cinsiyetten bağımsız olarak ikisi de sağlık konusunda gerekli olabilir.
Ve onların pancar macerası tam da böyle başlar.
“Emre, Tuvalete Bir Baksana!”
Bir akşam Derya’nın evinde yemek vardır. Masada yoğurt, zeytinyağlılar, ekmek, peynir ve büyük bir kâse pancar salatası bulunur. Salatanın rengi öylesine canlıdır ki masadaki diğer yiyeceklerin yanında neredeyse dekorasyon malzemesi gibi durur.
Emre ikinci tabağı alırken gülerek:
“Bunun rengi insanın aklına bile bulaşıyor,” der.
Derya güler:
“Sen yine abartıyorsun.”
Ertesi sabah Emre telefonuna gelen mesajı görünce şaşırır.
“Derya, sende de oldu mu?”
“Ne oldu?”
“İdrar… Biraz pembe gibi.”
Derya birkaç saniye cevap vermez.
Sonra:
“Dün pancarı fazla kaçırdık.”
Emre hemen araştırmaya başlar. Arama sonuçlarında karşısına “beeturia” yani pancar tüketimine bağlı idrar renk değişikliği çıkar.
Bilimsel kaynaklara göre pancar tüketiminden sonra idrarın pembe veya kırmızı renge dönmesi gerçekten mümkündür. Bu durum “beeturia” olarak adlandırılır ve pancarın içerdiği kırmızı pigmentlerin, özellikle betalain/betasiyanin grubundaki bileşiklerin bir bölümünün sindirim ve emilim süreçlerinden geçerek idrarla atılmasıyla ilişkilidir. Literatürde bu durumun toplumun yaklaşık %10-14’ünde görülebildiği bildirilmektedir.
Emre bunu okuyunca rahatlar.
“Tamam. Demek ki pancar yapabiliyormuş.”
Derya ise hemen ekler:
“Tamam ama kırmızı idrar gördüğümüzde her zaman ‘pancardır’ deyip geçmemek gerekiyor.”
İşte hikâyenin asıl önemli noktası burada başlıyor.
Pancar İdrarı Neden Kırmızıya Çeviriyor?
Pancarın bu kadar güçlü bir renge sahip olmasının nedeni pigmentleridir. Özellikle kırmızı pancarda bulunan betalainler, yiyeceğin kendisine o karakteristik koyu kırmızı-mor görünümü verir.
Normal şartlarda besinlerde bulunan birçok pigment sindirim sırasında parçalanır veya vücutta farklı şekillerde işlenir. Ancak pancarın pigmentlerinin bir bölümü bazı kişilerde tamamen parçalanmadan emilebilir ve daha sonra böbreklerden süzülerek idrara ulaşabilir.
Sonuç?
Tuvalette sarı yerine pembe, kırmızımsı veya bazen daha koyu kırmızı bir renk görebilirsiniz.
Bilimsel kaynaklarda pancar tüketimine bağlı bu renk değişikliğinin genellikle zararsız ve geçici olduğu belirtiliyor.
Üstelik herkesin pancar yediğinde aynı şeyi yaşamaması da oldukça normal.
Bir kişi büyük bir tabak pancar yediğinde hiçbir renk değişikliği fark etmeyebilir. Başka bir kişi ise birkaç porsiyon pancar veya pancar suyu sonrasında tuvalette belirgin bir pembe-kırmızı renk görebilir.
Bu noktada Emre’nin aklına başka bir soru gelir:
“Peki neden herkeste olmuyor?”
Çünkü vücudumuz tek tip çalışan bir makine değil. Sindirim sistemi, mide ve bağırsak ortamı, pigmentlerin emilimi, tüketilen pancarın miktarı ve kişinin bazı biyolojik özellikleri sonucu etkileyebilir. Araştırmalarda demir eksikliği ve emilim bozuklukları ile beeturia arasında ilişki bildirildiği de görülüyor. Ancak pancar yedikten sonra idrarın kırmızı olması tek başına demir eksikliği olduğu anlamına gelmez.
Derya bunu özellikle vurgular:
“Yani ‘pancar yedim, idrarım kırmızı oldu, kesin demirim düşük’ diye düşünmemek lazım.”
Emre başını sallayıp:
“Aynen. Bir belirtiyi tek başına teşhis gibi kullanmamak gerekiyor,” der.
Bu aslında sağlık konusunda çok önemli bir alışkanlıktır: Belirti ile tanıyı birbirine karıştırmamak.
Bir Tuvalet Kapağının Ardında Yüzyıllık Bir Sağlık Sorusu
Pancarın hikâyesi yalnızca modern mutfaklarla sınırlı değil. İnsanlar yüzyıllardır yiyeceklerin vücut üzerindeki etkilerini gözlemliyor. İdrarın rengi, kokusu ve görünümü de tarih boyunca sağlık hakkında fikir edinmek için kullanılan gözlemsel işaretlerden biri olmuş.
Modern laboratuvar testlerinin bulunmadığı dönemlerde insanların bedenlerinden gelen işaretleri daha dikkatli takip etmeleri şaşırtıcı değil. Fakat bugünden geçmişe baktığımızda önemli bir fark görüyoruz: Renk değişikliğinin nedenini bilmek her zaman mümkün değildi.
Kırmızı görünen bir sıvı kan mıydı, yoksa tüketilen bir yiyeceğin pigmenti miydi?
Bugün bu ayrımı laboratuvar testleriyle çok daha güvenilir şekilde değerlendirebiliyoruz.
Pancarın doğal pigmentlerinin gıda renklendiricisi olarak da kullanılabilmesi, bu bitkinin renginin ne kadar güçlü olduğunu gösteriyor. Günümüzde pancardan elde edilen pigmentlerin çeşitli gıda ürünlerinde doğal renk verici olarak kullanılabildiği bildiriliyor.
Dolayısıyla pancarın sofradaki kırmızı renginin, bazı insanlarda vücuttan çıktıktan sonra da kısa süreliğine iz bırakması aslında şaşırtıcı değil.
Bir bakıma pancar, “Ben buradaydım” diye küçük bir imza bırakıyor.
Ama Her Kırmızı İdrar Pancar Değildir
Burada hikâyenin en önemli kısmına geliyoruz.
Emre, “Pancardanmış, tamamdır” diyerek konuyu kapatmaya hazırlanırken Derya onu durdurur.
“Bir dakika. Diyelim ki bugün pancar yemedik. O zaman ne olacak?”
Bu soru gerçekten önemli.
Çünkü idrarın pembe, kırmızı veya koyu kahverengi görünmesinin başka nedenleri de olabilir. İdrarda kan bulunması yani hematüri; idrar yolu enfeksiyonu, böbrek taşı ve bazı böbrek veya mesane hastalıkları gibi farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Bu nedenle kırmızı idrarı otomatik olarak yiyeceklere bağlamak doğru değildir.
Pancarın Ardından Gelen O Küçük Panik
Geçenlerde forumda bir arkadaşın “Dün akşam bol pancarlı bir salata yedim, bu sabah idrarım pembe-kırmızıydı. Pancar gerçekten idrarı boyar mı, yoksa başka bir şey mi var?” diye sorduğunu gördüm. Açıkçası soruyu okuyunca insanın zihni hemen iki farklı yola ayrılıyor. Bir tarafta “Muhtemelen pancardandır.” diyen sakin taraf, diğer tarafta “Ya gerçekten idrarda kan varsa?” diye alarm veren taraf…
Ben de konuyu biraz araştırınca bunun aslında oldukça ilginç bir hikâyesi olduğunu fark ettim. Çünkü burada yalnızca pancarın renginden söz etmiyoruz. Sindirim sistemi, bağırsaklardan emilim, böbreklerin süzme görevi, kişiden kişiye değişen biyolojik özellikler ve hatta geçmişten bugüne insanların vücut renklerindeki değişimleri nasıl yorumladığı bile işin içine giriyor.
Hikâyeyi biraz daha anlaşılır hâle getirmek için iki arkadaşımızı tanıtalım: Emre ve Derya.
Emre, karşısına çıkan bir sorunu çözmeden rahat edemeyenlerden. Bir şey olduğunda hemen “Önce ne yediğimize bakalım, sonra belirtileri sıralayalım, gerekirse doktora gideriz” der. Derya ise aynı anda başka bir şeyi fark eder: “Tamam ama insan böyle bir renk görünce korkabilir. Önce kişinin endişesini anlamak lazım.”
İkisinin yaklaşımı birbirinden farklıdır ama birbirini tamamlar. Burada mesele “erkekler böyledir, kadınlar şöyledir” demek değil; aynı olay karşısında insanların bazen çözüm planına, bazen de duygusal güvenceye öncelik vermesidir. Cinsiyetten bağımsız olarak ikisi de sağlık konusunda gerekli olabilir.
Ve onların pancar macerası tam da böyle başlar.
“Emre, Tuvalete Bir Baksana!”
Bir akşam Derya’nın evinde yemek vardır. Masada yoğurt, zeytinyağlılar, ekmek, peynir ve büyük bir kâse pancar salatası bulunur. Salatanın rengi öylesine canlıdır ki masadaki diğer yiyeceklerin yanında neredeyse dekorasyon malzemesi gibi durur.
Emre ikinci tabağı alırken gülerek:
“Bunun rengi insanın aklına bile bulaşıyor,” der.
Derya güler:
“Sen yine abartıyorsun.”
Ertesi sabah Emre telefonuna gelen mesajı görünce şaşırır.
“Derya, sende de oldu mu?”
“Ne oldu?”
“İdrar… Biraz pembe gibi.”
Derya birkaç saniye cevap vermez.
Sonra:
“Dün pancarı fazla kaçırdık.”
Emre hemen araştırmaya başlar. Arama sonuçlarında karşısına “beeturia” yani pancar tüketimine bağlı idrar renk değişikliği çıkar.
Bilimsel kaynaklara göre pancar tüketiminden sonra idrarın pembe veya kırmızı renge dönmesi gerçekten mümkündür. Bu durum “beeturia” olarak adlandırılır ve pancarın içerdiği kırmızı pigmentlerin, özellikle betalain/betasiyanin grubundaki bileşiklerin bir bölümünün sindirim ve emilim süreçlerinden geçerek idrarla atılmasıyla ilişkilidir. Literatürde bu durumun toplumun yaklaşık %10-14’ünde görülebildiği bildirilmektedir.
Emre bunu okuyunca rahatlar.
“Tamam. Demek ki pancar yapabiliyormuş.”
Derya ise hemen ekler:
“Tamam ama kırmızı idrar gördüğümüzde her zaman ‘pancardır’ deyip geçmemek gerekiyor.”
İşte hikâyenin asıl önemli noktası burada başlıyor.
Pancar İdrarı Neden Kırmızıya Çeviriyor?
Pancarın bu kadar güçlü bir renge sahip olmasının nedeni pigmentleridir. Özellikle kırmızı pancarda bulunan betalainler, yiyeceğin kendisine o karakteristik koyu kırmızı-mor görünümü verir.
Normal şartlarda besinlerde bulunan birçok pigment sindirim sırasında parçalanır veya vücutta farklı şekillerde işlenir. Ancak pancarın pigmentlerinin bir bölümü bazı kişilerde tamamen parçalanmadan emilebilir ve daha sonra böbreklerden süzülerek idrara ulaşabilir.
Sonuç?
Tuvalette sarı yerine pembe, kırmızımsı veya bazen daha koyu kırmızı bir renk görebilirsiniz.
Bilimsel kaynaklarda pancar tüketimine bağlı bu renk değişikliğinin genellikle zararsız ve geçici olduğu belirtiliyor.
Üstelik herkesin pancar yediğinde aynı şeyi yaşamaması da oldukça normal.
Bir kişi büyük bir tabak pancar yediğinde hiçbir renk değişikliği fark etmeyebilir. Başka bir kişi ise birkaç porsiyon pancar veya pancar suyu sonrasında tuvalette belirgin bir pembe-kırmızı renk görebilir.
Bu noktada Emre’nin aklına başka bir soru gelir:
“Peki neden herkeste olmuyor?”
Çünkü vücudumuz tek tip çalışan bir makine değil. Sindirim sistemi, mide ve bağırsak ortamı, pigmentlerin emilimi, tüketilen pancarın miktarı ve kişinin bazı biyolojik özellikleri sonucu etkileyebilir. Araştırmalarda demir eksikliği ve emilim bozuklukları ile beeturia arasında ilişki bildirildiği de görülüyor. Ancak pancar yedikten sonra idrarın kırmızı olması tek başına demir eksikliği olduğu anlamına gelmez.
Derya bunu özellikle vurgular:
“Yani ‘pancar yedim, idrarım kırmızı oldu, kesin demirim düşük’ diye düşünmemek lazım.”
Emre başını sallayıp:
“Aynen. Bir belirtiyi tek başına teşhis gibi kullanmamak gerekiyor,” der.
Bu aslında sağlık konusunda çok önemli bir alışkanlıktır: Belirti ile tanıyı birbirine karıştırmamak.
Bir Tuvalet Kapağının Ardında Yüzyıllık Bir Sağlık Sorusu
Pancarın hikâyesi yalnızca modern mutfaklarla sınırlı değil. İnsanlar yüzyıllardır yiyeceklerin vücut üzerindeki etkilerini gözlemliyor. İdrarın rengi, kokusu ve görünümü de tarih boyunca sağlık hakkında fikir edinmek için kullanılan gözlemsel işaretlerden biri olmuş.
Modern laboratuvar testlerinin bulunmadığı dönemlerde insanların bedenlerinden gelen işaretleri daha dikkatli takip etmeleri şaşırtıcı değil. Fakat bugünden geçmişe baktığımızda önemli bir fark görüyoruz: Renk değişikliğinin nedenini bilmek her zaman mümkün değildi.
Kırmızı görünen bir sıvı kan mıydı, yoksa tüketilen bir yiyeceğin pigmenti miydi?
Bugün bu ayrımı laboratuvar testleriyle çok daha güvenilir şekilde değerlendirebiliyoruz.
Pancarın doğal pigmentlerinin gıda renklendiricisi olarak da kullanılabilmesi, bu bitkinin renginin ne kadar güçlü olduğunu gösteriyor. Günümüzde pancardan elde edilen pigmentlerin çeşitli gıda ürünlerinde doğal renk verici olarak kullanılabildiği bildiriliyor.
Dolayısıyla pancarın sofradaki kırmızı renginin, bazı insanlarda vücuttan çıktıktan sonra da kısa süreliğine iz bırakması aslında şaşırtıcı değil.
Bir bakıma pancar, “Ben buradaydım” diye küçük bir imza bırakıyor.
Ama Her Kırmızı İdrar Pancar Değildir
Burada hikâyenin en önemli kısmına geliyoruz.
Emre, “Pancardanmış, tamamdır” diyerek konuyu kapatmaya hazırlanırken Derya onu durdurur.
“Bir dakika. Diyelim ki bugün pancar yemedik. O zaman ne olacak?”
Bu soru gerçekten önemli.
Çünkü idrarın pembe, kırmızı veya koyu kahverengi görünmesinin başka nedenleri de olabilir. İdrarda kan bulunması yani hematüri; idrar yolu enfeksiyonu, böbrek taşı ve bazı böbrek veya mesane hastalıkları gibi farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Bu nedenle kırmızı idrarı otomatik olarak yiyeceklere bağlamak doğru değildir.